Bitcoin, alternatif bir para sistemi olarak kullanabileceğiniz dijital para sistemidir. Bu alternatif para sistemini alışveriş yapmak için veya yatırım amaçlı kullanmak günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır. Bitcoin’in bu kadar popülerleşmesinin en büyük sebeplerinden biri satın alma işleminde banka gibi herhangi bir üçüncül taraf olmadan kullanılabilmesidir. Yine de günümüzde birçok işletmenin Bitcoin kabul etmediğini ve hala potansiyel olarak riskli gördüğünü de unutmamak lazım. İşin bir diğer boyutuna bakmak gerekirse 50 Cent’in geçtiğimiz günlerde yaşadığı durum çok iyi bir örnek olabilir. 50 Cent çıkardığı bir müzik albümünü Bitcoin ile ödeme seçeneğiyle hayranlarına sundu. Bu sırada bir Bitcoin yaklaşık 662 dolar değerindeydi. Hesabını kontrol etmeyi unutan ünlü sanatçı yıllar sonra tekrar kontrol ettiğinde bir Bitcoin 20 bin dolar değerine yakındı. 50 Cent, 8 milyon dolar kar ettiğini iddia etmişti. Siz yine de Bitcoin satın alırken riskleri ve yasal düzenlemeleri aklınızda tutmayı unutmayın.
Bitcoin Alışverişi Nasıl İşler?
1. Bitcoin’in nasıl işlediğini anlayın. Bitcoin, normal para birimleri gibi işlemediği için kullanılmadan önce nasıl bir sistem olduğu çok iyi anlaşılmalıdır. Bitcoin; banka, kredi kartı veya başka herhangi bir üçüncül kuruluş olmadan para alışverişine imkan sağlayan dijital bir para birimidir. Bitcoin alışverişi tamamen online bir pazar üzerinden yürütülmektedir ve Merkez Bankası gibi herhangi bir otorite tarafından kontrol edilmemektedir. Bitcoin kullanarak banka hesabı gibi bir hesap açmaksızın istediğiniz zaman, istediğiniz yerdeki biriyle alışveriş yapmanız mümkündür. Bitcoin alışverişlerinde isim veya şahsi bilgiler aranmadığı için kimlik hırsızlığı riski de yok denecek kadar azdır.
2. Bitcoin madenciliğinin mantığını anlayın. Bitcoin kullanımını tam olarak anlamanız için Bitcoin madenciliğini de bilmeniz gerekir. Bitcoin madenciliği çok karmaşık bir işlem olmasına rağmen altında yatan fikir Bitcoin’in temelini oluşturmaktadır. Basitçe özetlemek gerekirse iki kişi arasında her Bitcoin alışverişi gerçekleştiğinde bu işlemler bir işlem günlüğüne kaydedilir. Bu günlükte alışverişin ne zaman yapıldığı, nasıl yapıldığı, kimin ne kadar Bitcoin sahibi olduğu gibi bilgilerin kayıtları tutulmaktadır. Daha sonra bu kayıtlar blok zinciri adı verilen halka açık arşivlere aktarılmaktadır. Bu arşivlerden kimin ne kadar Bitcoin sahibi olduğunun kaydı tutulmaktadır. Bitcoin madenciliği yapan kişiler bilgisayarları, tabletleri veya telefonları aracılığıyla bu kayıtların anlık olarak doğrulamasını ve takibini yaparak kayıtların güncel kalmasını sağlayan kişilerdir. Bu işlem karşılığında Bitcoin madenciliği yapan kişilere yine Bitcoin kullanarak ödeme yapılır. Bitcoin, Merkez Bankası gibi bir merkezi otorite tarafından kontrol edilmediği için alışveriş güvenliği bu kişiler tarafından sağlanmaktadır.
3. Bitcoin’in yasal düzenlemelerini araştırın. Bitcoin, yasal düzenlemelere dahil olmayan bir para olduğu için ve anonim bir şekilde ticareti yapıldığı için kara para aklamada çok sık kullanılmaktadır. Amerika, dijital para kullanımına ilişkin bazı düzenlemeler getirdi ve bu düzenlemeler başka ülkeler tarafından da uygulanabilir. Eğer Bitcoin ile ilgili çok ağır şartlar getirilirse kullanan kişi sayısı azalabileceği için değeri de düşecektir. Ülkemizde ise Bitcoin ile ilgili bazı kuruluşların yayınladığı bildirgeler vardır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 25 Kasım 2013 tarihinde Bitcoin ile ilgili yaptığı basın bildirisinde Bitcoin’i ”herhangi bir resmi ya da özel kuruluş tarafından ihraç edilmeyen ve karşılığı için güvence verilmeyen bir sanal para birimi” olarak değerlendirmiş ve kamuoyunu Bitcoin kullanımına karşı uyarmıştı. Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ise şüpheli işlemler rehberine ”Müşteri hesaplarından bitcoin satan aracı kuruluşlara bitcoin alımına yönelik para transferi yapılması’ maddesini eklemişti. Son olarak da Diyarbakır milletvekili Ziya Pir’in Bitcoin’in yasal statüsü ile ilgili sorusuna eski Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek; “Herhangi bir resmi ya da özel kuruluş tarafından ihraç edilmeyen ve karşılığı için güvence verilmeyen bir sanal para birimi olarak bilinen Bitcoin ve benzeri kripto paralar ile ülkemizde doğrudan ilgili herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır” şeklinde cevap vermişti. Bu açıklamaları düşününce Bitcoin’in ülkemizde yasal geçerliliği olmayan bir para birimi olduğunu fakat Bitcoin ticaretinin herhangi bir hukuksal yasağı olmadığını da söylemek mümkün.
Bitcoin’in Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?
1. Bitcoin’in avantajlarını değerlendirin. Bitcoin’in avantajlarından bahsetmek gerekirse ilk olarak düşük işlem ücretlerinden bahsedebiliriz. Bankalarda yapacağınız para transfer işleminde bankaya ödediğiniz yüksek ücretlere karşın Bitcoin alışverişinde madencilik yapan kişilere cüzzi bir miktarda yeni Bitcoin ödenmektedir. Kimlik veya kredi kartı hırsızlığından korunmayı da bir diğer alternatif olarak değerlendirebiliriz. Bitcoin alışverişi esnasında kredi kartı veya banka kartı ile yapılan alışverişlerde olduğu gibi tüm bilgilerinizi bir sisteme girmek yerine sadece dijital cüzdan olarak nitelendiren bilgilerinizi vermeniz yeterlidir. Bu da sizi olası hacklenme ve diğer hırsızlıklara karşı daha büyük bir güvence altına alır. Başka bir avantaj olarak da Bitcoin’in sizi dolandırıcılara karşı koruduğunu söylemek mümkün. Bitcoin dijital bir para birimi olduğu için sahtesi yapılması imkansızdır. Aynı zamanda kredi kartı veya banka transflerinde geçerli olan ödemeyi geri çekme durumu da Bitcoin alışverişlerinde yoktur. Son olarak da anında para transferi ve anında ödeme imkanını söyleyebiliriz. Yurtiçinde bile farklı bankalar arasında para transferi yaptığınız zaman uzun bir bekleme süresi olduğunu fark etmişsinizdir. Bu durum başka ülkeyle ve özellikle sizle farklı bir para birimi kullanan bir ülkeyle yapıldığında çok daha fazla uzayabilmektedir. Bu da sizin veya karşı tarafın ödemeyi hemen alamamasına yol açmaktadır. Bitcoin alışverişinde ise banka gibi herhangi bir üçüncü kişi olmadığı için alışveriş anında gerçekleşir ve ödeme anında karşı tarafın eline geçer.
2. Bitcoin’in dezavantajlarını değerlendirin. Bitcoin yasal bir düzenlemeye bağlı olmadığı için iflas durumlarında veya dolandırıcılık durumlarında olduğu gibi sizin hakkınızı koruyacak bir düzenleme de bulunmamaktadır. Elinizdeki Bitcoin miktarı ne olursa olsun bunların kaybolması veya çalınması durumunda zararınızı telafi edecek veya size yardımcı olacak hiçbir kurum veya kuruluş olmadığını da unutmayın. Bitcoin hesaplarının tamamen güvenli olduğunu düşünmeyin. Ortalama bir kullanıcının Bitcoin hesabı hackerlara veya güvenlik açıklarına karşı tamamen korumalı bir durumda değildir ve hesabındaki Bitcoin çalınabilir. Daha önce yapılan bir araştırmaya göre Bitcoin’i diğer para birimlerine dönüştüren her kırk işletmeden on sekizi iflas etmiştir ve bu on sekiz işletmenin sadece altı tanesi kullanıcılarının zararını telafi etmiştir. Son ve en büyük dezavantaj ise fiyattaki dalgalanmalardır. Bitcoin, sürekli ve hızlı bir biçimde değer kaybedip kazanabilen bir para birimidir. Bu da çok büyük karlar edebileceğiniz gibi çok büyük bir zarara da uğrayabileceğinizi gösterir. 2013 yılında bir Bitcoin yaklaşık 13 dolar değerindeydi. Bu rakam hızla 1200 dolar civarına yükseldi. 2017 yılında ise Bitcoin sık sık 20 bin dolar civarına yaklaştı. 2018 yılında ise bir Bitcoin’in 6 bin dolar civarında işlem gördüğünü söylemek mümkün.
3. Bitcoin’e para yatırmanın risklerini düşünün. Daha önce de bahsettiğimiz gibi, Bitcoin’in fiyatı çok ani ve hızlı bir biçimde değişebilmektedir. Bu da büyük zararlara sebep olabilir. Bu ani değişimlerin sebebi arz-talep ilişkisidir. Bitcoin ne kadar talep görürse değeri de o kadar artmaktadır. Bunun bir diğer anlamı ise hükümetler Bitcoin kullanımına ilişkin düzenlemeler ve yasaklar getirirse talep çok düşeceği için Bitcoin’in tamamen değersiz olabileceği gerçeğidir.
Bitcoin Nasıl Koruma Altına Alınır?
1. Bitcoin’i internet aracılığı ile saklayın. Bitcoin ticareti için ilk adımın paranızı nereye saklayacağınızı seçmek olduğunu söyleyebiliriz. Banka gibi bir aracı olmadığı için paranızı kendiniz güven altına almak zorundasınız. İlk seçeneğiniz Bitcoin’i kendi bilgisayarınızda saklamak olabilir. Bitcoin.org sitesinden indireceğiniz uygulama ile bilgisayarınıza bir online cüzdan kurabilirsiniz. Bu cüzdan, bilgisayarınızdaki bir dosyadan ibarettir. Gerçek bir cüzdandan çok da farklı işlemese bile bilgisayarınızın çalınması, hacklenmesi, virüs bulaşması, çökmesi veya belleğinin zarar görmesi durumunda paranız kaybolabilir. Bu yöntemi seçerseniz cüzdanınızı harici bir diskte yedeklemeyi unutmayın. Diğer bir seçenek olarak da üçüncü bir kuruluşta online cüzdan açarak Bitcoin’inizi depolayabilirsiniz. Bu durumda üçüncül bir kuruluşa güvenmeniz gerektiğini ve size tam bir güvenlik garantisi veremeyeceklerini de unutmayın. Bu seçeneği değerlendirmek isterseniz blockchain.info veya Coinbase sitelerini değerlendirebilirsiniz. Şu an için en güvenilir iki sitenin bunlar olduğunu söyleyebiliriz.
2. Bitcoin’i paper wallet ile saklayın. Paper wallet, tam Türkçe karşılığı ile “kağıt cüzdan” denilebilir. Zaten yapacağınız işlem de bundan ibarettir. Bitcoin’i siber saldırılara veya yazılım sorunlarına karşı korumak maksadıyla Bitcoin’i sakladığınız adresi kağıda aktarmak paper wallet denen işlemdir ve en yaygın Bitcoin saklama yöntemidir. Bitcoin’in asla kağıt üzerinden kullanılamayacağını ve bu işlemde sadece Bitcoin adresinin kağıtta saklandığını unutmayın. Paper wallet yapmanıza imkan sağlayacak birkaç site mevcut. Bu siteler üzerinden paper wallet yazdırabilirsiniz. Paper wallet için üzerinde iki QR kodu bulunan uzun bir kağıt parçası diyebiliriz. Bu kodlardan bir tanesi hesabınıza Bitcoin’in sadece yatırılmasını sağlayan halka açık bir adrese, öbürü ise “private key” yani şahsi anahtar denen ve Bitcoin’inizin saklandığı adrese erişim sağlayan koddur.
3. Elektronik cüzdan kullanmayı değerlendirin. Elektronik cüzdanlar sınırlı sayıdadır ve bulması biraz pahalı ve zor olabilir. Bu cüzdanlar genelde USB bellek benzeri taşınabilir elektronik cihazlardır. Trezor ismi verilen elektronik cüzdan büyük miktarda Bitcoin saklamak için en idealidir. Üçüncül kuruluşlara güvenmeden Trezor kullanarak büyük miktarlarda Bitcoin’i güvenle saklayabilirsiniz. Boyutu USB belleklere yakın olan Ledger Bitcoin cüzdanı ise sıradan günlük kullanıcılar için daha uygundur. Ledger Bitcoin cüzdanı bazı akıllı güvenlik sistemleriyle korunduğu gibi piyasadaki en uygun fiyatlı elektronik Bitcoin cüzdanıdır.
Bitcoin İnternetten Nasıl Alınır?
1. Bitcoin almak için bir site seçin. Bitcoin alışverişini borsa görevi gören bir takım siteler üzerinden yapmanın en güvenli yol olduğunu söyleyebiliriz. Bu siteler bir döviz bürosu ile aynı mantıkta işlemektedir. İstediğiniz para birimini Bitcoin’e dönüştürürler. Bu sitelerde genellikle minimum ve maximum para alma ve satma sınırı olduğunu unutmayın. Dolar veya Euro üzerinden alışveriş yapmak isterseniz Cryptaw en güvenilir ve popüler sitelerden biridir. Cryptaw, internet sitesinin yanı sıra mobil uygulama ile de hizmet sunmaktadır. Türk lirası ile alışveriş yapmak isterseniz Paribu’yu kullanabilirsiniz. Minimum 500 TL ile işlem yapabileceğiniz bu site sadece Bitcoin takası yapmaktadır. Paribu’dan sonra BTC Türk en popüler ikinci sitedir. BTC Türk üzerinden Bitcoin dışında birtakım kripto para alışverişi de yapılabilmektedir. Bitcoin hariç başka kripto paraları da düşünüyorsanız en fazla kripto para çeşidi sunan sitenin Koineks olduğunu da ekleyelim.
2. Borsa hizmeti için kayıt olduğunuz siteye kimliğinizi kanıtlayın. Önceden de belirttiğimiz gibi birçok ülkede Bitcoin kara para aklama maksadıyla kullanıldığı için özellikle yurtdışı menşeili sitelerde kimliğinizi kanıtlamak zorundasınız. Türkiye’de ise böyle bir kanun henüz olmasa da bazı siteler her ihtimale karşı bu bilgileri talep etmektedirler. Kimliğinizi teyit etseniz bile bu sitelerin size herhangi bir güvenlik garantisi sağlamadığını veya Bitcoin sisteminin çökmesi durumunda zararınızı karşılamayacaklarını unutmayın.
3. Borsa hesabınızdan Bitcoin almaya başlayın. Borsa sitelerine hesabınızı açtıktan sonra kurduğunuz hesabı gerçek bir banka hesabıyla bağlamanız gerekmektedir. Bu şekilde paranızı Bitcoin’e dönüştürmek için gerekli transfer işlemlerini yapabilirsiniz. Borsa sitesini yurtdışından seçtiyseniz başka ülkelerin bankalarını kabul edip etmediklerini kontrol edin. Kimi siteler sadece kendi ülkelerinin bankaları ile çalışmaktadırlar. Diğer ülkelerin bankalarıyla çalışan sitelerde de bekleme süreleri çok uzun olabilmektedir. Bitcoin aracılığıyla yapılan alışverişlerde transfer ücreti olmasa bile bu sitelerden Bitcoin alırken bankanızın ücretlendirme yapabileceğini unutmayın. Yurtdışından bir borsa sitesi seçtiyseniz bu transfer ücreti çok daha yüksek olacaktır.
Bitcoin Elden Nasıl Alınır?
1. LocalBitcoins sitesinden yakınlarınızdaki satıcıları bulun. Elden Bitcoin alışverişi yapmak için en popüler site LocalBitcoins sitesidir. Alıcı ve satıcı güvenliği için LocalBitcoins bazı ekstra güvenlik önemleri de sunmaktadır. Elden alışveriş yapmayı tercih ederseniz alacağınız veya satacağınız fiyatı da yüz yüze konuşarak pazarlık yapabilirsiniz.
2. Meetup sitesinden grupça alışveriş yapın. Asıl amacı grup toplanmalarını organize etmek olan bu site Bitcoin alışverişi için de kullanılmaktadır. Eğer tek başınıza bir satıcıyla iş yapmaya güvenemiyorsanız bu yöntemi seçebilirsiniz. Bu siteden grup olarak satıcılarla görüşecek toplu grupların arasına katılabilirsiniz.
3. Yüz yüze buluşmadan önce mutlaka fiyat konuşun. Satıcıdan satıcıya değişmekle beraber yüz yüze alım satım işlemlerinde satıcıya bir miktar komisyon ödemeniz gerekebilir. Satıcıyla buluşmadan önce fiyatı konuşmayı unutmayın. Birçok güvenilir satıcı buluşmadan önce fiyatı konuşacak ve en kısa süre içerisinde sizinle buluşup işlemi gerçekleştirecektir çünkü Bitcoin piyasası çok ani dalgalanmalar yaşabilmektedir. Bu şekilde hızlı iş yapmak zarar etme ihtimallerini azaltacaktır. Ayrıca satıcıya nakit mi yoksa havale ile mi ödemenizi tercih ettiklerini sormayı ihmal etmeyin. Birçok satıcı ödemeyi geri çekemeyeceğiniz için nakit ödemenizi isteyecektir.
4. Satıcı ile kalabalık ve halka açık alanlarda buluşun. Üzerinizde yüklü bir miktarda para taşıyacağınız için önceden bütün önlemlerinizi almayı ihmal etmeyin. Satıcı ile sakın evinizde yada onların evinde buluşmayın. Alım satım işlemini halka açık ve mümkünse kameralar tarafında görünebileceğiniz bir yerde yapın. Bir kafe veya restoran bu iş için oldukça uygun olabilir. Yaptığınız iş tamamen yasal olduğu için saklayacak bir şeyiniz olmadığını da unutmayın.
5. Bitcoin cüzdanınıza erişim sağlayabileceğinizden emin olun. Satıcı ile alışverişi gerçekleştikten sonra tabletiniz, telefonunuz veya laptopunuz aracılığıyla Bitcoin cüzdanınıza erişip işlemin gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol etmeyi ihmal etmeyin. Bitcoin’in gelip gelmediğini görmek için internet erişimine ihtiyacınız olacaktır, bu yüzden internet erişimi olan kafe gibi yerlerde satış işlemini gerçekleştirmek daha makuldür. Bitcoin hesabınıza yatmadan ücretini asla ödemeyin.
Bitcoin ATM Üzerinden Nasıl Alınır?
1. Türkiye’nin tek Bitcoin ATM’sinin evinize yakın olup olmadığını öğrenin. Her ne kadar Bitcoin ATM’si üzerinden Bitcoin almak giderek yaygınlaşsa da Türkiye’de şu an sadece İstanbul’da bulunan Atatürk Havalimanı’nda bir adet Bitcoin ATM’si mevcut. Dünya üzerinde üniversite kampüslerinden bankalara kadar her yere yayılmaya başlayan Bitcoin ATM’lerinin sayısının yakında Türkiye’de de artacağı düşünülmektedir.
2. Bankanızdan istediğiniz miktarda nakit parayı çekin. Yurtdışında bu ATM’leri kullanmak isterseniz diye Bitcoin ATM’lerinin genellikle sadece nakit para ile alışveriş seçeneği sunduğunu ekleyelim. Ayrıca nakit kullanarak Bitcoin almak para transferi ücretini de ortadan kaldıracaktır.
3. Paranızı ATM’ye yerleştirin. Paranızı yerleştirdikten sorna QR kodunuzu makineye okutarak yada akıllı telefonunuz aracılığıyla Bitcoin cüzdanınıza ulaşarak Bitcoin satın alabilirsiniz. Bitcoin ATM’lerinde güncel fiyatlara oranla %3 ile %8 arasında bir kur farkı olabileceğini de unutmayın.